Заключэнне Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь
16 сакавіка 2000 г. № З-95/2000
Аб адпаведнасці Канстытуцыі і законам Рэспублікі Беларусь абзацаў чацвёртага, пятага, шостага, сёмага, восьмага, дзевятага і дзесятага пункта 8 Метадычных указанняў “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 1999 г. № 87, са змяненнямі і дапаўненнямі, зацверджанымі загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 20 ліпеня 1999 г. № 173
Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Беларусь у складзе старшынствуючага — Старшыні Канстытуцыйнага Суда Васілевіча Р.А., намесніка Старшыні Суда — Марыскіна А.У., суддзяў Бойка Т.С., Вараб'я Г.А., Кенік К.I., Падгрушы В.В., Філіпчык Р.I., Цікавенкі А.Г., Шабайлава В.I., Шукліна В.З., Шышко Г.Б.
 
з удзелам:
 
прадстаўніка Вышэйшага Гаспадарчага Суда Рэспублікі Беларусь — Турмовіча С.П., суддзі Вышэйшага Гаспадарчага Суда Рэспублікі Беларусь;
 
прадстаўнікоў Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь — Кандратавай Л.А., намесніка Старшыні Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь; Герштэйна Я.Ф., начальніка ўпраўлення метадалогіі падаткаабкладання юрыдычных асоб Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь
 
разгледзеў у адкрытым судовым пасяджэнні справу “Аб адпаведнасці Канстытуцыі і законам Рэспублікі Беларусь абзацаў чацвёртага, пятага, шостага, сёмага, восьмага, дзевятага і дзесятага пункта 8 Метадычных указанняў “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 1999 г. № 87, са змяненнямі і дапаўненнямі, зацверджанымі загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 20 ліпеня 1999 г. № 173”.
 
У судовым пасяджэнні прынялі ўдзел: Царэнка Я.М. — намеснік Старшыні Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь; Сяргеева В.Г. — намеснік Міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь.
 
Вядзенне па справе ўзбуджана Канстытуцыйным Судом 25 студзеня 2000 г. па прапанове Вышэйшага Гаспадарчага Суда Рэспублікі Беларусь на падставе артыкула 116 Канстытуцыі, артыкулаў 5 і 6 Закона “Аб Канстытуцыйным Судзе Рэспублікі Беларусь” і артыкула 43 Рэгламенту Канстытуцыйнага Суда.
 
Праверцы падлягалі абзацы чацвёрты, пяты, шосты, сёмы, восьмы, дзевяты і дзесяты (у далейшым — абзацы чацвёрты—дзесяты) пункта 8 Метадычных указанняў “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 1999 г. № 87, са змяненнямі і дапаўненнямі, зацверджанымі загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 20 ліпеня 1999 г. № 173 (Нацыянальны рэестр прававых актаў Рэспублікі Беларусь, 1999 г., № 51, 8/439; № 63, 8/711), якія прадугледжвалі абкладанне падаткам на дабаўленую вартасць страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты.
 
У сваёй прапанове Вышэйшы Гаспадарчы Суд указаў, што ў падлягаючых праверцы Метадычных указаннях “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць” замежная валюта была прыроўнена да пакупных тавараў (прадукцыі), а курс замежнай валюты — да цаны пакупнога тавару (прадукцыі). Тым самым мела месца змяненне аб'екта падаткаабкладання і падаткаабкладаемага абароту, якія маглі быць вызначаны толькі шляхам прыняцця адпаведнага закона Рэспублікі Беларусь. Па меркаванню Вышэйшага Гаспадарчага Суда, замежная валюта, будучы грашовым сродкам, не з'яўляецца таварам; такія катэгорыі, як “замежная валюта” і “тавар”, маюць розныя эканамічныя асновы. У сувязі з гэтым распаўсюджванне палажэнняў часткі чацвёртай артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г. “Аб падатку на дабаўленую вартасць” на праваадносіны, звязаныя з купляй-продажам замежнай валюты, з'яўляецца неправамерным.
 
Канстытуцыйны Суд Рэспублікі Беларусь адзначае, што Метадычныя ўказанні “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаныя загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 1999 г. № 87, з наступнымі змяненнямі і дапаўненнямі (у далейшым — Метадычныя ўказанні), на момант разгляду справы Канстытуцыйным Судом страцілі сілу. Аднак у сувязі з тым, што ў перыяд дзеяння Метадычных указанняў былі закрануты канстытуцыйныя правы і абавязкі падаткаплацельшчыкаў і для асобных з іх прымяненне падлягаючых праверцы норм пацягнула наступленне пэўных прававых вынікаў, Канстытуцыйны Суд лічыць неабходным разгледзець дадзеную справу па сутнасці.
 
Заслухаўшы суддзю-дакладчыка Бойка Т.С., прадстаўнікоў бакоў, вывучыўшы матэрыялы справы, прааналізаваўшы палажэнні Канстытуцыі, законаў і іншых нарматыўных актаў Рэспублікі Беларусь, а таксама правапрымяняльную практыку, Канстытуцыйны Суд устанавіў наступнае.
 
У абзацах чацвёртым — дзесятым пункта 8 Метадычных указанняў вызначана, што:
 
пры наяўнасці страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты абкладаемы падаткам абарот павялічваецца на суму гэтых страт (у банках — рахунак 9241 “Страты ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты”);
 
пры вылічэнні падатку на дабаўленую вартасць абкладаемы абарот павялічваецца толькі на памер страт, атрыманых у выніку рэалізацыі раней набытай валюты ніжэй цаны яе набыцця;
 
сумай страт ад рэалізацыі замежнай валюты ў банках з'яўляюцца адлюстроўваемыя па даных першаснага ўліку ў саставе рахунку 9241 ”Страты ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты” толькі сумы страт ад аперацый продажу замежнай валюты ніжэй цаны яе набыцця, за выключэннем канверсіі аднаго віду замежнай валюты ў іншы від замежнай валюты, абавязковага продажу перавышэння даходаў над расходамі ў замежнай валюце, аперацый рэгулявання валютнай пазіцыі паміж філіяламі банка, фарміравання рэзерваў па няпэўнай запазычанасці па валютных крэдытах, пагашэння асноўнага доўгу і працэнтаў па валюце беларускімі рублямі, здзелак СВОП, накіравання валюты на канвертацыю фондаў банка, адлюстравання ва ўліку банкаўскіх даходаў і расходаў у валюце, якія праводзяцца ў адпаведнасці з дзеючым заканадаўствам і ўказаннямі Нацыянальнага банка Рэспублікі Беларусь;
 
пры гэтым наяўнасць купленай замежнай валюты вызначаецца па адпаведных рахунках 6901 “Валютная пазіцыя” (крэдытавы астатак) па кожнаму віду валют на пачатак разліковага перыяду, вызначанага банкам пры разліку рэалізаванага фінансавага рэзультату ад валютна-абменных аперацый, у адпаведнасці з Парадкам уліку аперацый у замежнай валюце ў камерцыйных банках;
 
цана набыцця купленай валюты вызначаецца дзяленнем сумы дэбетавага астатку на пачатак разліковага перыяду па рахунку 6911 “Рублёвы эквівалент валютнай пазіцыі” на суму крэдытавага астатку на пачатак разліковага перыяду па рахунку 6901 “Валютная пазіцыя” адпаведнага віду валюты;
 
цана рэалізацыі купленай замежнай валюты вызначаецца курсам, які ўстанаўліваецца кожным дагаворам (здзелкай) продажу гэтай валюты;
 
памер страты, на які павялічваецца абкладаемы падаткам на дабаўленую вартасць абарот, вызначаецца памнажэннем колькасці прададзенай (перааформленай) валютнай запазычанасці ніжэй цаны набыцця замежнай валюты на абсалютнае адхіленне цаны рэалізацыі ад цаны набыцця. Пры перавышэнні ўказанай страты памеру страты па рахунку 9241 “Страты ад куплі-продажу замежнай валюты” абкладаемы падаткам абарот павялічваецца на памер страты па гэтаму рахунку.
 
Падатак на дабаўленую вартасць устаноўлены Законам ад 19 снежня 1991 г. “Аб падатку на дабаўленую вартасць”, які ўведзены ў дзеянне з 1 студзеня 1992 г. Указаны нарматыўны акт выкладзены ў новай рэдакцыі Законам ад 16 лістапада 1999 г. “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон Рэспублікі Беларусь “Аб падатку на дабаўленую вартасць”.
 
Згодна з Законам ад 19 снежня 1991 г. “Ад падатку на дабаўленую вартасць” у перыяд яго дзеяння з 1 студзеня 1992 г. па 31 снежня 1999 г. (у далейшым — Закон ад 19 снежня 1991 г.) аб'ектам падаткаабкладання з'яўлялася вартасць, якую прадпрыемства (як у сферы вытворчасці, так і абароту) дабаўляла да вартасці сыравіны, матэрыялаў або тавараў пры вытворчасці і рэалізацыі прадукцыі, тавараў, выкананні работ і аказанні паслуг, а таксама вартасць тавараў, якія ўвозяцца на тэрыторыю Рэспублікі Беларусь. Падаткам на дабаўленую вартасць абкладалася дабаўленая вартасць пры продажы ўсіх тавараў, вырабленых, набытых або нарыхтаваных, аднымі юрыдычнымі асобамі ці прадпрымальнікамі, якія ажыццяўляюць сваю дзейнасць без утварэння юрыдычнай асобы, іншым юрыдычным ці фізічным асобам. Таварам лічыўся прадмет, выраб, маёмасць, прадукцыя (артыкул 2).
 
Гэтым жа Законам таксама прадугледжвалася, што абкладаемая падаткам дабаўленая вартасць вылічвалася зыходзячы з сумы, атрыманай за тавары, выкананыя работы і аказаныя паслугі, за вылікам матэрыяльных затрат на вытворчасць гэтай прадукцыі (работ, паслуг), а таксама розніцы паміж даходамі і расходамі па пазарэалізацыйных аперацыях (частка першая артыкула 3).
 
У першапачатковай рэдакцыі Закона ад 19 снежня 1991 г. аперацыі (уключаючы перадачу), што датычацца валюты, грошай і банкнотаў, якія з'яўляюцца сродкамі плацяжу, за выключэннем калекцыйных манет, падаткам на дабаўленую вартасць не абкладаліся (пункт 8 часткі першай артыкула 5). Законам ад 10 снежня 1993 г. “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у заканадаўчыя акты Рэспублікі Беларусь па пытаннях падаткаабкладання” пункт 8 з часткі першай артыкула 5 Закона ад 19 снежня 1991 г. быў выключаны.
 
Норма часткі чацвёртай артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г., згодна з якой пры рэалізацыі пакупных тавараў (прадукцыі) па цэнах ніжэй цаны набыцця абкладаемы абарот вылічваўся зыходзячы з цаны набыцця рэалізаваных тавараў, была ўведзена Законам ад 22 снежня 1992 г. “Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у заканадаўчыя акты Рэспублікі Беларусь па пытаннях падаткаабкладання”, уступіўшым у сілу з 1 студзеня 1993 г. Канстытуцыйны Суд адзначае, што дапаўненне Закона ад 19 снежня 1991 г. указанай нормай мела месца ў перыяд дзеяння льготы ў адносінах да аперацый (уключаючы перадачу), што датычацца валюты, грошай і банкнотаў, якія з'яўляліся сродкамі плацяжу, гэта значыць заканадавец не прадугледжваў выплату падатку на дабаўленую вартасць пры рэалізацыі замежнай валюты ніжэй цаны яе набыцця. Са зместу Закона ад 19 снежня 1991 г. вынікала, што грашовыя сродкі (замежная валюта) выступаюць таварам (прадукцыяй) толькі тады, калі яны з'яўляюцца рэзультатам дзейнасці прадпрыемства па іх вырабу або калі грошы (валюта) набываюцца для нумізматычных мэт.
 
Канстытуцыйны Суд лічыць, што пасля выключэння з Закона ад 19 снежня 1991 г. ільготы ў адносінах да аперацый (уключаючы перадачу), што датычацца валюты, грошай і банкнотаў, якія з'яўляліся сродкамі плацяжу, палажэнні часткі чацвёртай артыкула 3 указанага Закона, вызначаўшай, што пры рэалізацыі пакупных тавараў (прадукцыі) па цэнах ніжэй цаны набыцця абкладаемы абарот вылічваўся зыходзячы з цаны набыцця рэалізаваных тавараў, не маглі аўтаматычна распаўсюдзіцца на аперацыі з замежнай валютай. Пашыранае тлумачэнне паняцця “пакупны тавар (прадукцыя)”, з улікам палажэнняў часткі чацвёртай артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г. і далейшых змяненняў і дапаўненняў норм Закона “Аб падатку на дабаўленую вартасць” у частцы вызначэння аб'екта падаткаабкладання і абкладаемага абароту, недапушчальна ў адносінах да валютных аперацый, таму што воля заканадаўца ў момант увядзення нормы, якая прадугледжвала выплату падатку на дабаўленую вартасць пры рэалізацыі пакупных тавараў (прадукцыі) па цэнах ніжэй цаны набыцця, не распаўсюджвалася на аперацыі з валютай. Па агульнаму правілу аб’ектам падаткаабкладання ў адпаведнасці з Законам ад 19 снежня 1991 г. з’яўлялася дабаўленая вартасць (артыкул 2), таму пэўныя выключэнні з гэтага агульнага правіла маглі быць устаноўлены толькі самім заканадаўцам.
 
Акрамя таго Канстытуцыйны Суд лічыць, што палажэнні часткі чацвёртай артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г. не падлягалі распаўсюджванню на валютныя аперацыі і ў сілу таго, што банкаўскія паслугі куплі-продажу замежнай валюты па сваёй прававой прыродзе з’яўляюцца валютна-абменнымі аперацыямі, пры якіх замежная валюта абменьваецца на нацыянальную грашовую адзінку Рэспублікі Беларусь (ці наадварот) па пэўнаму валютнаму курсу. Валютны курс уяўляе сабой цану грашовай адзінкі краіны, выражаную ў грашовай адзінцы іншай краіны. Згодна з Законам “Аб Нацыянальным банку Рэспублікі Беларусь” Нацыянальны банк устанаўлівае афіцыяльныя курсы нацыянальнай грашовай адзінкі ў адносінах да іншых валют і рэгулюе яе рыначны курс (артыкул 21).
 
У адпаведнасці з часткай трынаццатай артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г. сума падатку на дабаўленую вартасць уключаецца ў адпускную цану тавару (работ, паслуг). У артыкуле 12 Закона “Аб цэнаўтварэнні” прадугледжваецца, што юрыдычная асоба, прадпрымальнік маюць права самастойна або па ўзгадненню з пакупніком устанавіць цану (тарыф) на тавар (работу, паслугу), калі ў адносінах да іх у адпаведнасці з заканадаўствам аб цэнаўтварэнні не прымяняецца дзяржаўнае цэнавае рэгуляванне. Такім чынам, адпускныя цэны на тавары (работы, паслугі) фарміруюцца суб’ектамі гаспадарання, якія вырабляюць і рэалізуюць гэтыя тавары (работы, паслугі), самастойна або ўстанаўліваюцца органамі дзяржаўнага кіравання, уключаюць у сябе расходы на яго вытворчасць і рэалізацыю і нічога агульнага з валютным курсам, які ўстанаўліваецца Нацыянальным банкам, не маюць.
 
Канстытуцыйны Суд таксама звяртае ўвагу на тое, што ў рэдакцыях усіх Метадычных указанняў аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць, што дзейнічалі да прыняцця правяраемых Метадычных указанняў, адсутнічалі палажэнні, якія прадугледжвалі абкладанне падаткам на дабаўленую вартасць страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты. Да прыняцця гэтых Метадычных указанняў частка чацвёртая артыкула 3 Закона ад 19 снежня 1991 г., у якой прадугледжвалася, што пры рэалізацыі пакупных тавараў (прадукцыі) па цэнах ніжэй цаны набыцця абкладаемы абарот вылічваўся зыходзячы з цаны набыцця рэалізаваных тавараў, выкладалася Дзяржаўным падатковым камітэтам у дакладнай адпаведнасці з Законам ад 19 снежня 1991 г. Нормы, якія прадугледжваюць абкладанне падаткам на дабаўленую вартасць страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты, з’явіліся толькі ў Метадычных указаннях “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта ад 26 красавіка 1999 г. № 87, з дапаўненнямі ад 20 ліпеня 1999 г. № 173.
 
З аналізу зместу правяраемых абзацаў пункта 8 Метадычных указанняў вынікае, што ў іх па сутнасці мела месца: устанаўленне (пашырэнне) аб’екта абкладання па падатку на дабаўленую вартасць за кошт павелічэння абкладаемага абароту на суму страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты (абзац чацвёрты), вызначэнне (павелічэнне) абкладаемага абароту шляхам уключэння ў яго толькі страт, атрыманых у выніку рэалізацыі раней набытай валюты ніжэй цаны яе набыцця (абзац пяты); выключэнне з абкладаемага абароту страт ад асобных відаў аперацый з замежнай валютай (канверсіі аднаго віду замежнай валюты ў іншы від замежнай валюты, абавязковага продажу перавышэння даходаў над расходамі ў замежнай валюце і інш.) (абзац шосты), што па сваёй сутнасці з’яўляецца прадастаўленнем ільгот па падатку на дабаўленую вартасць.
 
Канстытуцыйны Суд адзначае, што аб’ект падатку, падаткаабкладаемая база (абкладаемы абарот) з’яўляюцца асноўнымі элементамі падатку, таму іх вызначэнне адносіцца да паўнамоцтваў дзяржаўных органаў, якія валодаюць правам на ўстанаўленне падаткаў. Згодна з Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь устанаўленне рэспубліканскіх падаткаў адносіцца да кампетэнцыі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь (пункт 2 часткі першай артыкула 97, пункт 1 часткі першай артыкула 98).
 
Пытанні прадастаўлення льгот па падатках і зборах рэгулююцца Законам “Аб падатках і зборах, якія бяруцца ў бюджэт Рэспублікі Беларусь”, згодна з якім ільготы па падатках і зборах устанаўліваюцца Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь і законамі Рэспублікі Беларусь (частка першая артыкула 4).
 
Канстытуцыйны Суд таксама адзначае, што Законам ад 19 снежня 1991 г. не толькі не прадугледжвалася падаткаабкладанне страт ад аперацый па куплі-продажу замежнай валюты, але і не прадастаўлялася Дзяржаўнаму падатковаму камітэту права вызначаць аб’екты абкладання падаткам на дабаўленую вартасць, павялічваць абкладаемы абарот і тым больш устанаўліваць ільготы па дадзенаму падатку.
 
У Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь устаноўлены прынцып вяршэнства права. Дзяржава, усе яе органы і службовыя асобы дзейнічаюць у межах Канстытуцыі і прынятых у адпаведнасці з ёю актаў заканадаўства (артыкул 7). Згодна з пунктам 2 Палажэння аб Дзяржаўным падатковым камітэце Рэспублікі Беларусь, зацверджанага пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 11 красавіка 1997 г. № 333, Дзяржаўны падатковы камітэт у сваёй дзейнасці кіруецца Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь, дзеючым заканадаўствам і ўказаным Палажэннем.
 
Канстытуцыйны Суд прыйшоў да вываду, што рэгуляванне пытанняў, якія змяшчаліся ў абзацах чацвёртым—дзесятым пункта 8 Метадычных указанняў, не грунтавалася на палажэннях Закона ад 19 снежня 1991 г. і не ўваходзіла ў кампетэнцыю Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь. Згодна з падпунктам 4.3 Палажэння аб Дзяржаўным падатковым камітэце Рэспублікі Беларусь да кампетэнцыі Дзяржаўнага падатковага камітэта адносіцца, у прыватнасці, распрацоўка прапаноў па ўдасканальванню падатковага заканадаўства і выданне метадычных указанняў і растлумачэнняў аб парадку вылічэння, уліку і спагнання падаткаў і іншых плацяжоў у бюджэт.
 
Адначасова Канстытуцыйны Суд адзначае, што Закон “Аб падатку на дабаўленую вартасць”, які ўступіў у дзеянне ў новай рэдакцыі з 1 студзеня 2000 г., прадугледзеў вызваленне ад абкладання падаткам на дабаўленую вартасць абаротаў па рэалізацыі на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь банкамі і небанкаўскімі фінансавымі арганізацыямі аперацый па абарачэнню валюты Рэспублікі Беларусь або замежнай валюты, калі такія аперацыі не ажыццяўляюцца ў мэтах нумізматыкі, не звязаны з рэалізацыяй валюты Нацыянальнаму банку Рэспублікі Беларусь або банку іншай дзяржавы прадпрыемствам, якое яе вырабіла, і не з’яўляюцца прадметам паслуг па захоўванню, перавозцы або інкасацыі валюты (падпункт 2.22.3 пункта 2 артыкула 3). Пры гэтым Канстытуцыйны Суд звяртае ўвагу, што ў Метадычных указаннях “Аб парадку вылічэння і выплаты падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 13 снежня 1999 г. № 310, вызначана, што для мэт падаткаабкладання таварам лічыцца, у прыватнасці, прадукцыя (прадмет, выраб), будынкі, збудаванні і іншыя віды нерухомай і рухомай маёмасці, за выключэннем грашовых сродкаў (пункт 5).
 
На падставе выкладзенага і кіруючыся артыкулам 116 Канстытуцыі, артыкуламі 5, 6, 9, 34, 38, 40 і 43 Закона “Аб Канстытуцыйным Судзе Рэспублікі Беларусь”, Канстытуцыйны Суд
 
ВЫРАШЫЎ:
 
1. Прызнаць не адпавядаючымі Канстытуцыі і законам Рэспрублікі Беларусь абзацы чацвёрты, пяты, шосты, сёмы, восьмы, дзевяты і дзесяты пункта 8 Метадычных указанняў “Аб парадку вылічэння падатку на дабаўленую вартасць”, зацверджаных загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 26 красавіка 1999 г. № 87, са змяненнямі і дапаўненнямі, зацверджанымі загадам Дзяржаўнага падатковага камітэта Рэспублікі Беларусь ад 20 ліпеня 1999 г. № 173. Лічыць іх не маючымі юрыдычнай сілы з дня прыняцця названых Метадычных указанняў.
 
2. Апублікаваць гэта Заключэнне ў тэрмін, устаноўлены заканадаўствам, у “Народнай газеце”, “Звяздзе”, а таксама ў Нацыянальным рэестры прававых актаў Рэспублікі Беларусь.
 
3. Гэта Заключэнне ўступае ў сілу з дня абвяшчэння, з’яўляецца канчатковым, абскарджанню і апратэставанню не падлягае.
 
 
Старшынствуючы —
Старшыня Канстытуцыйнага Суда
Рэспублікі Беларусь                                                                                                       Р.А. Васілевіч